ความเท่าเทียม

ศาสตร์เรื่องการให้โอกาสความเท่าเทียมแก่ผู้หญิงและผู้ด้อยโอกาสเป็นเรื่องลึกล้ำและละเอียดอ่อนกว่าที่ผมเคยเข้าใจ

ก่อนหน้านี้ผมเคยมีความคิดขัดแย้งเล็กๆในใจต่อพวกที่ออกมาเรียกร้องสิทธิสตรี เช่น ในงานคอนเฟอเรนซ์หนึ่งที่ผมได้มีโอกาสเข้าร่วม เค้าให้โอกาสคนที่จัดงาน RailsGirls ขึ้นมาพูด มีประโยคหนึ่งที่ผมรู้สึกขัดใจมากคือ เค้าเล่าให้ฟังว่าบริษัทเค้ากำลังรับ junior developer และรับเฉพาะผู้หญิงเท่านั้น ผมรู้สึกว่าทำไมคนที่เป็นผู้ขับเคลื่อนความเท่าเทียม ถึงใช้วิธีการที่ไม่เท่าเทียม แล้วเราจะได้ความเท่าเทียมมาได้อย่างไร

แต่หลังจากนั้นผมก็ได้มีโอกาสฟัง podcast สองอันนี้ ทำให้ผมเข้าใจอะไรมากขึ้น
http://devchat.tv/ruby-rogues/101-rr-diversity-with-ashe-dryden,
http://devchat.tv/ruby-rogues/179-rr-accountability-and-diversity-with-meagan-waller

ปกติแล้วผู้ชายเราได้รับ ความลำเอียงอยู่แล้วโดยไม่รู้สึกตัว ความรู้สึกของเราที่ว่า ก็ผู้หญิงไม่มาสมัครเอง ผู้หญิงที่มาสมัครไม่เก่งเอง ทำให้เรารับผู้หญิงเข้าทำงานได้ในอัตราที่น้อยมากๆ มันเป็นเพราะสังคมเราสร้างสิ่งที่เอื้ออำนวยให้ผู้ชายได้แสดงความสามารถมากกว่า และทำให้ผู้หญิงกลัวที่จะเลือกทางเดินเส้นนี้ การที่เราต้องพยายามให้โอกาสที่มากกว่าปกติ แก่ผู้ที่ด้อยโอกาส เพื่อจะชดเชยความลำเอียงที่ฝังอยู่ในสังคมโดยที่เราไม่รู้ตัวนั่นเอง

เรื่องหนึ่งที่เค้ากล่าวถึงใน podcast ที่ผมคิดไม่ถึงเลยคือ วิธีการตัดเตือนคนที่ใช้คำพูดไม่เหมาะสมอาจจะเพื่อความสนุกเฮฮาหรืออย่างไรก็ตาม เค้าเล่าว่าเราไม่ควรพูดกว่า “คุณไม่ควรพูดอย่างนี้นะ เพราะมีผู้หญิงอยู่ที่นี่ด้วย มันทำให้พวกเธออึดอัด” แต่เราควรพูดว่า “คุณไม่ควรพูดอย่างนี้นะ เพราะมันทำให้ผมไม่ชอบ” ผู้หญิงจะรู้สึกไม่ดีหากเราใช้คำพูดตัดเตือนด้วยวิธีแรก เพราะเธอไม่อยากเป็นคนที่ถูกมองว่าเป็นตัวการที่ทำให้คนอื่นไม่สนุก

แม้กระทั่งผู้หญิงที่เคลื่อนไหวด้านความเท่าเทียม เค้ายังออกมายอมรับว่าบางครั้งเค้าก็ตัดสินคนอื่นจากภายนอกเช่นกัน เค้าเล่าให้ฟังว่าตอนที่เค้าเจอผู้หญิงที่แต่งตัวสวยๆในงาน meetup เค้าคิดทันทีว่าผู้หญิงคนนั้นต้องไม่ใช่ developer แน่ๆ ต้องเป็น recruiter หรือ project manager แน่ๆ แล้วเค้าก็พบว่าเค้าคิดผิด ผู้หญิงเป็นคนนั้นเป็น developer ที่มีประสบการณ์มากกว่าเขาเสียอีก ผมได้ยินเรื่องนี้มาจาก podcast อันนี้ https://thechangelog.com/146/

มีงานวิจัยที่ถูกกล่าวถึงในหลาย podcast บอกว่า resume ของคนที่ชื่อเหมือนผู้ชายจะถูกเลือกมากกว่าชื่อผู้หญิง และมีผู้ชายที่ชื่อเหมือนผู้หญิงเคยประสบปัญหานี้มาแล้ว เค้าส่ง resume ไปสมัครงานแล้วได้รับการตอบรับน้อยมาก หลังจากเปลี่ยนชื่อเค้าถูกเรียกไปสัมภาษณ์งานมากขึ้น

ความลำเอียงโดยไม่รู้ตัวเหล่านี้แหละทำให้ปัญหามันแก้ไขได้ยาก ไม่ใช่แค่เพียงคนที่ได้ประโยชน์จะคิดว่าเราก็ไม่ได้ประโยชน์อะไรมากกว่าคนอื่น คนที่ด้อยกว่า ก็คิดว่าตัวเองสมควรจะด้อยกว่าเช่นกัน อย่างเช่นคนผิวดำรู้สึกว่าคนผิวขาวเก่งกว่า หรือแม้กระทั่งเราคนเอเชียที่คิดว่าฝรั่งเก่งกว่า ซึ่งเป็นผลให้เราไม่กล้าแสดงออกหรือทำบางสิ่งบางอย่าง ทำให้เราเสียโอกาสไป

อีกเรื่องหนึ่งที่ขัดกับความคิดของเราโดยทั่วไป คือ การที่มีค่านิยมรับคนเข้าทำงานด้วย open source contribution เค้าบอกว่าเราไม่ควรคัดคนออกเพียงเพราะเค้าไม่มี open source contribution มีหลายๆ คนที่เค้าไม่ได้มี public activity บน github แต่เค้ามีความสามารถ ตัวอย่างเช่น ผู้หญิงที่ต้องทำงานบ้าน ต้องเลี้ยงลูก ตามลักษณะครอบครัวแบบเก่า โอกาสในการ contribute open source ก็น้อยกว่าผู้ชายแน่นอน

เนื่องจาก podcast เหล่านี้เป็นของทางอเมริกา บทสนทนาจึงเป็นการพูดคุยที่อ้างถึงบุคคลที่ได้เปรียบคือ ผู้ชายผิวขาว และบุคคลที่ด้อยโอกาสกว่า คือ ผู้หญิงและคนผิวดำ สิ่งหนึ่งที่ผมยังไม่มั่นใจคือ เรื่องราวเหล่านี้มันประยุกต์ใช้กับสังคมไทยได้มากน้อยสักเท่าไหร่ ตัวผมเองยังไม่เคยได้รับรู้ถึงปัญหานี้โดยตรงจากหญิงไทย ผมไม่รู้ว่าไม่มีใครรู้สึกว่ามันเป็นปัญหา หรือจริงแล้วมันเป็นปัญหา แต่กลายเป็นสิ่งที่เค้าต้องยอมรับจนชินไปเอง การออกมาพูดถึงเรื่องนี้ของผมโดยไม่มีประสบการณ์ตรงก็ยากเหมือนกัน แต่ก็หวังว่าโพสของผมจะส่งไปถึงคนที่มีปัญหาและรู้ว่ามันเป็นสิ่งที่เราสามารถทำให้สถานการณ์มันดีขึ้นได้

ผมยังอ้อนด้อยนักได้เรื่องนี้ หากโพสนี้ทำให้ใครต้องไม่พอใจ ผมใช้คำพูดใดไม่เหมาะสม ขอให้แนะนำมานะครับ

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s